مقالات

آگوستا آدا کینگ، کُنتس لاولیس که بیشتر به نام Ada Lovelace شناخته می شود یک نویسنده و ریاضی دان قابل بود که بیشتر به خاطر نقش موثرش در دنیای کامپیوتر شناخته می شود. اگر تا به حال عبارتی را در اینترنت جستجو کرده اید یا یک خرید آنلاین انجام داده اید و حتی از تلفن هوشمند استفاده کرده اید باید بدانید که همه این تجربیات را مدیون تلاش های ارزشمند این بانو هستید.

 

مروری بر زندگی Ada Lovelace نخستین برنامه نویس دنیا که جهان را متحول کرد

او در سال ۱۸۱۵ میلادی در جامعه اشرافی بریتانیا به دنیا آمد. پدرش لرد جرج بایرون شعرهای رمانتیک می سرود و مادرش لیدی آن ایزابل بایرون سطح تحصیلات بالایی داشت و بانویی به شدت مذهبی بود که در زمینه ادبیات، علوم، ریاضیات و فلسفه مطالعات زیادی داشت.

یک ماه بعد از تولد آگوستا والدینش با دلخوری و دعوایی تند و زننده از هم جدا شدند. لرد بایرون انگلستان را ترک کرد و مسئولیت بزرگ کردن دخترش را به همسر و مادربزرگش سپرد.

مروری بر زندگی Ada Lovelace نخستین برنامه نویس دنیا که جهان را متحول کرد

اما جدایی پر سر و صدای لیدی آن از همسر شاعرش باعث شده بود که به شدت از هنر بیزار شود و نوعی بی اعتقادی نسبت به این حوزه پیدا کند. در نتیجه دخترش را ترغیب کرد که به مطالعه در زمینه علوم سخت و ریاضیات بپردازد که آگوستا نیز در آن سرآمد شد.

در نتیجه همین دیدگاه لیدی آن برای تربیت فرزند، آگوستا زیر نظر بزرگ ترین مغزهای تاریخ پرورش یافت که از آن جمله می توان به آگستوس دی مورگان و مری سامرویل اشاره کرد و در واقع همین شخصیت دوم بود که آگوستا را در سن ۱۸ سالگی با چارلز ببیج آشنا کرد: مردی که اغلب از او تحت عنوان پدر علم کامپیوتر یاد می کنند.

او در نخستین ملاقاتش با آقای ببیج تاثیری قابل توجه بر استاد گذاشت و همین مساله باعث شد که یک ماه بعد به دعوت او عازم لندن شود و در آنجا سیستم محاسباتی Difference Engine را ببیند.

آغاز عصر پردازش:

مروری بر زندگی Ada Lovelace نخستین برنامه نویس دنیا که جهان را متحول کرد

در ابتدا باید این توضیح را بدهیم که در آن زمان عبارت «کامپیوتر» در اصل به یک دستگاه اشاره نداشت و منظور از آن یک شخص بود. به عنوان مثال اگر شخصی یک کامپیوتر انسانی بود، در شغل خود وظیفه می یافت که چیزهای مختلف را حساب و کتاب کند. اما مشکل اینجاست که انسان ها مصون از خطا نیستند و اغلب کارهایشان با این ویژگی همراه است.

همین مساله الهام بخش ببیج شد تا یک ماشین با قابلیت انجام این محاسبات به شیوه ای نظام مند، دقیق و خودکار بسازد؛ دستگاهی که به کاربران امکان میداد پارامترهایی را وارد کرده و سپس به نتایج درست دست پیدا کنند.

این ایده در سطح محاسباتی تفاوت چندانی با نحوه عملکرد برنامه های کامپیوتری در سخت افزارهای مدرن ندارد.

مروری بر زندگی Ada Lovelace نخستین برنامه نویس دنیا که جهان را متحول کرد

ببیج مصمم بود دستگاهی تحت عنوان Difference Engine بسازد؛ نوعی ماشین مکانیکی که صرفا با هدف جدول بندی معادلات چند بخشی طراحی شده بود.

طرح ببیج مورد توجه ویژه دولت قرار گرفت و بودجه ای قابل توجه را برای عملیاتی کردنش به خود اختصاص داد. او قادر به ساخت یک مدل کاربردی نبود با این همه، آگوستا به شدت جذب نمونه اولیه آن دستگاه شده بود و به همین خاطر تا زمان اجازه می داد به ملاقات استادش می رفت.

طولی نکشید که یک رابطه کاری نزدیک میان این دو نفر شکل گرفت و ببیج نیز مدهوش مهارت های شگفت انگیز آگوستا در ریاضیات و تحلیل مسائل شده بود.

پیش نرفتن پروژه طبق برنامه ریزی های انجام شده، دلسردی ببیج را به دنبال داشت و باعث شد که در اندک زمانی علاقمندی اش را به Difference Engine از دست بدهد اما همکاری آن دو نفر در پروژه بعدی یعنی Analytical Engine نیز ادامه یافت.

اولین برنامه:

این پروژه در قیاس با Difference Engine به مراتب بلندپروازانه تر بود. در حالی که پروژه قبلی تنها یک هدف را دنبال می کرد، Analytical Engine یا موتور تحلیلی یک دستگاه چند منظوره با قابلیت برنامه ریزی بود که مشابه آن را نمی شد پیدا کرد.

آن دستگاه از بسیاری جهات وجوه مشترک فراوانی با کامپیوترهای امروزی داشت. هرچند که ببیج نتوانست طرح خود را به اتمام برساند، اما موتور تحلیلی به برنامه نویسان امکان می داد که حلقه های تکرار و گزاره های شرطی بنویسند.

این دستگاه حتی در برگیرنده نوعی واحد محاسبه و منطق ابتدائی (ALU) بود که حالا در CPUها و GPUهای مدرن یافت می شود و برای انجام عملیات های محاسباتی و بیتی از آن استفاده می شود.

مروری بر زندگی Ada Lovelace نخستین برنامه نویس دنیا که جهان را متحول کرد

آن موتور محاسباتی به شدت مورد توجه قرار گرفت و نظر جامعه دانشگاهی و علمی آن دوران را به خود جلب کرد. به همین دلیل دانشگاه های مختلف مرتبا از ببیج برای انجام سخنرانی دعوت می کردند و در سال ۱۴۰ میلادی این دانشمند برای همین منظور رهسپار دانشگاه تورین شد.

در جمع تماشاچیان، لوئیجی منابری ریاضیدان ایتالیایی قرار داشت که مقاله ای کوتاه را با استناد به شنیده های خود در مورد کارهای او تالیف کرده بود.

منابری بعدهای از  Lovelace درخواست کرد تا مقاله اش را برای چاپ به انگلیسی ترجمه کند تا انگلیسی زبان ها نیز بتوانند آن را مطالعه نمایند. چون Lovelace درکی تقریبا جامع از آن دستگاه داشت و به خاطر رابطه نزدیکش با ببیج از او خواسته شد که در ترجمه خود مقاله را بیشتر شرح و بسط دهد.

مقاله نهایی منتشر شده توسط آگوستا یک سال زمان برد تا تکمیل شود و حجم آن هم سه برابر اندازه مقاله اصلی بود. او  در واقع علاوه بر بسط دادن مطلب اولیه تعدادی طراحی الگوریتمیک هم به آن اضافه کرده بود.

یکی از آنها الگوریتمی بود که برای محاسبه اعداد برنولی طراحی شده بود و بعدها از آن تحت عنوان نخستین برنامه کامپیوتری منتشر شده یاد گردید و به همین خاطر لقب اولین برنامه نویس کامپیوتری به آگوستا داده شد.

این بانوی فرهیخته و دانشمند در سال ۱۸۵۲ میلادی در سن ۳۶ سالگی از دنیا رفت. او نه تنها نقشی کلیدی در توسعه و پیشرفت علم رایانه ایفا کرد بلکه زمینه ساز حرکت رو به جلوی بانوان در حوزه کامپیوتر و تکنولوژی شد.

 

2+